Với vị thế là Thủ đô, Hà Nội đang nỗ lực đưa những định hướng lớn của Nghị quyết vào thực tiễn, trong đó đặc biệt chú trọng đến nhiệm vụ phát triển văn hóa và xây dựng con người thời đại mới.
Phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh là nhiệm vụ luôn được Đảng bộ, chính quyền Thủ đô quan tâm, đầu tư.
Văn hóa - nền tảng phát triển bền vững
Liên quan đến một trong 6 nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ Đại hội XIV, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nêu rõ: Phát triển nguồn lực con người, phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, động lực to lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Nghị quyết cũng xác định một trong 12 định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030 là: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.
Để thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Chương trình hành động, nổi bật là ban hành hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; tích hợp sâu rộng vào chương trình giáo dục, các hoạt động truyền thông đại chúng và hoạt động văn hóa cơ sở; xây dựng các chính sách đột phá, hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, bảo tồn và phát huy di sản, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ sự sáng tạo trong nghệ thuật, thiết kế, sản xuất nội dung số.
Tại Hà Nội, tinh thần của Nghị quyết đang được triển khai gắn với mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm văn hóa lớn của cả nước và khu vực. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025-2030, cũng nêu rõ quan điểm phát triển chiến lược là: “Phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng; đoàn kết xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; tiên phong, đột phá trong kỷ nguyên mới; phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại, hạnh phúc”.
Để thực hiện điều đó, một trong những chiến lược phát triển mà Đảng bộ thành phố Hà Nội đề ra là phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, tiêu biểu cho văn hóa và con người Việt Nam; văn hóa và con người là trụ cột phát triển bền vững Thủ đô.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội đánh giá, thành phố Hà Nội đang thực hiện bài bản và thiết thực việc đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đi vào cuộc sống. Thành phố chú trọng phát huy giá trị hệ thống di sản phong phú và phát triển các hoạt động sáng tạo văn hóa, nghệ thuật, góp phần tạo nên diện mạo văn hóa năng động của đô thị hiện đại.
Những năm gần đây, Hà Nội đã hình thành nhiều không gian văn hóa sáng tạo mới, từ các tuyến phố đi bộ, các không gian sáng tạo nghệ thuật, không gian âm nhạc, triển lãm, điện ảnh… đến những hoạt động lễ hội, biểu diễn gắn với di sản. Nhiều lễ hội trở thành không gian văn hóa sáng tạo, điểm đến thu hút hàng vạn du khách như: Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội, Lễ hội Văn hóa thế giới, Festival Thăng Long - Hà Nội, Lễ hội Áo dài du lịch Hà Nội…
Cùng với công tác bảo tồn, Hà Nội cũng tập trung phát huy giá trị di sản, từng bước tiệm cận xu thế hiện đại thông qua ứng dụng công nghệ. Hàng loạt di tích của Hà Nội đã đi đầu trong ứng dụng công nghệ như: Di tích Nhà tù Hỏa Lò triển khai ứng dụng thuyết minh tự động bằng nhiều thứ tiếng; Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám là đơn vị đầu tiên bán vé điện tử, mở tour đêm “Tinh hoa đạo học” ứng dụng công nghệ 3D mapping; Khu di sản Hoàng thành Thăng Long triển khai không gian số và ra mắt vở trình diễn 3D mapping “Kinh đô Thăng Long”. Công nghệ cũng được ứng dụng trong nhiều lễ hội truyền thống của Thủ đô như: Lễ hội chùa Hương, Lễ hội Cổ Loa… góp phần phát triển công nghiệp văn hóa hiệu quả, đúng với tinh thần của Nghị quyết.
PGS.TS Phạm Quang Long, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhận định, Hà Nội đã bám sát tinh thần các nghị quyết của Trung ương, gắn phát triển văn hóa với phát triển du lịch, giáo dục truyền thống và xây dựng bản sắc văn hóa Thủ đô. Đây chính là cách để văn hóa không chỉ tồn tại như một giá trị của quá khứ mà còn trở thành nguồn lực cho sự phát triển trong hiện tại và tương lai.
Xây dựng con người Thủ đô mang hệ giá trị thời đại
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng là đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Nghị quyết khẳng định: Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số.
Tại Hà Nội, việc xây dựng con người Thủ đô thanh lịch, văn minh đã trở thành một trong những mục tiêu xuyên suốt trong các chính sách phát triển văn hóa - xã hội. Nhiều năm qua, thành phố đã triển khai nhiều chương trình nhằm lan tỏa các giá trị ứng xử văn minh trong cộng đồng. Ngày 19-2-2024, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 30-CT/TU về “Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng trong xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh”, nhằm phấn đấu xây dựng thành phố Hà Nội tiêu biểu về lối sống, phong cách ứng xử; xây dựng người Hà Nội hào hoa, thanh lịch, nghĩa tình, văn minh, tiêu biểu cho văn hóa, lương tri và phẩm giá con người Việt Nam.
Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị cho rằng, Chỉ thị số 30-CT/TU thể hiện quan điểm xuyên suốt và quyết tâm của thành phố Hà Nội trong việc xây dựng, phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Đó là một quá trình bền bỉ để xây dựng văn hóa, con người Hà Nội vừa mang nét đẹp đặc trưng riêng của Thủ đô, vừa tiêu biểu cho văn hóa của dân tộc Việt Nam.
Rõ ràng, tinh thần phát triển văn hóa lấy con người làm trọng tâm đã được Hà Nội thực hiện xuyên suốt trong nhiều thời kỳ, đó cũng là tinh thần nhân văn mà Đảng ta luôn hướng tới. Các phong trào xây dựng nếp sống văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Tổ dân phố văn hóa”, “Trường học hạnh phúc”… đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội. Đồng thời, việc đầu tư cho giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được coi là giải pháp quan trọng để xây dựng con người trong thời đại mới.
Bên cạnh việc chú trọng bồi dưỡng phẩm chất con người thời đại mới, Thủ đô đã và đang xây dựng nhiều không gian văn hóa hướng tới cộng đồng, để người dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người thụ hưởng. Những không gian văn hóa sáng tạo mới tại khu vực Hồ Văn (Văn Miếu - Quốc Tử Giám), không gian âm nhạc ở Nhà Bát Giác (Hồ Gươm), các lễ hội sáng tạo tại tuyến phố đi bộ… được tổ chức thường xuyên đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, toàn cầu hóa, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải định hình rõ bản sắc văn hóa mới của người Hà Nội, vừa gìn giữ cốt cách truyền thống, vừa thích ứng linh hoạt với thời đại. Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nhiều lần khẳng định, việc xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh không còn là nhiệm vụ văn hóa đơn thuần, mà đã trở thành yếu tố nền tảng trong chiến lược phát triển Thủ đô bền vững, hiện đại, mang bản sắc riêng, có năng lực cạnh tranh quốc tế và xứng đáng là trái tim của cả nước. Ngoài những phẩm chất cốt lõi truyền thống, Hà Nội đang chủ động bồi đắp thêm những giá trị mới, đó là: Trách nhiệm, sáng tạo, chủ động thích ứng...
Với tầm nhìn chiến lược nhằm đưa đất nước phát triển hùng cường và hội nhập, Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định, Đảng ta luôn coi trọng văn hóa. Việc đưa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vào cuộc sống vừa là nhiệm vụ của các cấp chính quyền vừa là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Đối với Hà Nội, quá trình này càng có ý nghĩa đặc biệt khi Thủ đô là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa dân tộc và cũng là địa phương có vai trò dẫn dắt những xu hướng phát triển lớn của cả nước.