1. Dự báo thời tiết và Lịch lấy nước
Theo dự báo, vụ Xuân 2026 là vụ Xuân ấm. Tuy nhiên, bà con cần lưu ý sẽ có từ 4 đến 6 đợt rét đậm, rét hại tập trung trong tháng 01 và tháng 02. Để đảm bảo đủ nước đổ ải, bà con chủ động lấy nước theo 2 đợt:
Đợt 1: Từ ngày 16/01 đến 20/01/2026.
Đợt 2: Từ ngày 29/01 đến 04/02/2026.
Bà con lưu ý tranh thủ trữ nước vào ao, hồ, sông trục để dự phòng tưới dưỡng.
2. Hướng dẫn kỹ thuật ngâm ủ, gieo mạ, chăm sóc mạ
*Kỹ thuật ngâm ủ giống
- Nên phơi lại thóc giống vài giờ dưới nắng nhẹ trước khi xử lý ngâm ủ.
- Đãi sạch thóc trước khi ngâm để loại bỏ vỏ chấu, hạt lép lửng và hạt cỏ dại lẫn trong hạt giống.
- Xử lý hạt giống bằng nước ấm (3 sôi, 2 lạnh), nước vôi trong, thuốc xử lý hạt giống để hạn chế sâu bệnh hại giai đoạn mạ.
- Thời gian ngâm và ủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại giống.
+ Trong quá trình ngâm từ 8 -10 giờ đãi và thay nước sạch một lần tránh để nước bị chua gây thối hạt giống. Khi hạt đã hút đủ nước, phôi bắt đầu trắng đều và nứt nanh là đạt yêu cầu thì đãi sạch nước chua, cho vào bao tải, túi vải không kín hơi để dáo nước rồi đem ủ hạt giống.
+ Chia nhỏ lượng hạt giống để ủ, mỗi túi từ 3-5 kg, không xếp chồng lên nhau. Ủ hạt giống tại nơi ấm, kín gió, dùng 1 lớp rơm, rạ dày khoảng 30 cm để lót dưới chỗ ủ lúa, rẩy nước ấm vào rơm trước khi đặt túi lúa vào, sau đó phủ 1 lớp rơm dày 20 -30 cm, cuối cùng lấy bạt che kín đống ủ để đảm bảo đủ ấm.
Trong quá trình ủ cần kiểm tra định kỳ từ 8 -10 giờ một lần để kịp thời điều chỉnh nhiệt độ, ẩm độ cho phù hợp. (Nếu thấy hạt khô có thể bổ sung nước (không bổ sung quá nhiều nước sẽ gây chua nhớt). Nếu thấy hạt giống đã nảy mầm, nhưng mầm dài và rễ ngắn thì phải phun thêm nước vào và đảo trộn hạt giống rồi tiếp tục ủ. Ngược lại nếu thấy mầm quá ngắn, rễ lại quá dài thì phải đảo trộn hạt giống lên để cung cấp đủ dưỡng khí cho mầm phát triển. Mộng mạ đạt tiêu chuẩn khi có rễ dài bằng 1/3 - 1/2 hạt thóc, mầm mạ mới nhú.
3. Làm đất :
Ruộng gieo mạ bằng phẳng, cày bừa kỹ, nhuyễn bùn, sạch cỏ dại; mặt luống phẳng, rộng 1,2 – 1,4 m, cao 10 – 25 cm, rãnh rộng 30 – 40 cm, dễ thoát nước, chăm sóc cho mạ.
Bố trí gieo mạ thành vùng tập trung để thuận tiện cho việc chăm sóc, tưới tiêu và quản lý ruộng mạ.
4. Phân bón :
- Lượng bón cho 01 sào: 300-400 kg phân chuồng; 15 – 20 kg Supe lân. Tuyệt đối không được dùng phân đạm, phân NPK, và các loại phân bón lót khác bón lót cho mạ xuân.
- Cách bón: Bón lót toàn bộ phân chuồng, phân lân trước khi bừa lần cuối
5. Gieo và chăm sóc mạ
- Nên gieo khi nhiệt độ không khí trên 150C. Gieo 1kg giống trên 8-10m2 đất, gieo chìm ½ hạt thóc để đảm bảo rễ mạ nhanh bám xuống bùn. Sau khi gieo cần che phủ nilon 100% diện tích mạ.
- Chăm sóc mạ: Đảm bảo ruộng mạ luôn đủ ấm và ẩm, khi mạ được 1,5 lá có thế đưa nước láng qua mặt luống nhằm giữ ấm cho chân mạ.
+ Những ngày nhiệt độ trên 200C, có nắng ấm phải mở nilon 2 đầu luống mạ để tránh hiệu ứng nhà kính làm nóng và cháy lá mạ, cây mạ sinh trưởng phát triển kém, đến khi hết nắng lại phủ kín nilon lại. Khi cây mạ được 2,5-3,5 lá là đủ tiêu chuẩn mang ra ruộng cấy.
+ Trước khi cấy 4-6 ngày cần mở nilon hai đầu luống, trước cấy 2-3 ngày có thể tốc bỏ hoàn toàn nilon để tôi luyện cây mạ quen với môi trường, khi cấy ra ruộng cây mạ không bị sốc nhiệt. Theo dõi sâu bệnh trên mạ thường xuyên và phòng trừ kịp thời tránh lan sang giai đoạn lúa.
Chú ý: Tuyệt đối không bón phân thúc cho mạ, đặc biệt là giai đoạn trước khi cấy làm cho cây mạ non mềm, chống chịu kém lúa mới cấy dễ bị chết khi thời tiết rét đậm rét hại.
Kỹ thuật che phủ nilon chống rét cho mạ.
6. Kỹ thuật che phủ nilon chống rét cho mạ.
Dùng tre, nứa cật vót mỏng 1 cm, rộng 2 cm, dài 2,2 – 2,5 m. hoặc dùng sắt phi 6, dài 2,2 – 2,5m để làm khung cho luống mạ rộng 1,2 m. Cứ 1 – 1,5 m chiều dài luống cắm 1 thanh làm vòm khung. Sau đó, lấy dây nilon buộc liên kết các vòm ở phần đỉnh và hai bên hông làm toàn bộ khung có kết cấu vững chắc, gặp gió mạnh cũng không bị gãy đổ.
Dùng nilon màu trắng, mỏng dai, không bị rách thủng, trùm kín luống mạ trên khung vòm, đỉnh khung cách mặt luống mạ 40 – 70 cm. Nilon được kéo lập kín cả hai đầu vòm, hai bên mép nilon được đè chèn bằng bùn ở 2 bên rãnh luống tạo thành một buồng kín trong vòng 1 tuần đầu.
Chú ý : Trong thời gian che nilon cho mạ, gặp nhiệt độ ngoài trời tăng trên 200C, cần mở hai đầu nilon vào ban ngày để thoát hơi nước, tránh cho mạ bị cháy lá do nhiệt độ tăng cao đột ngột, đêm giá lạnh lại tiếp tục đậy nilon lại. Luôn giữ ẩm trên bề mặt luống để cây mạ phát triển tốt.
Trước khi cấy 3-5 ngày nên mở dần nilon (mở 2 đầu nilon 1-2 ngày, sau 2-3 ngày thì mở hết) cho mạ làm quen với nhiệt độ môi trường bên ngoài mới đem cấy.
Che nilon đúng cách không những giúp cho mạ chống rét mà còn chống được chim, chuột và gia cầm phá hại. Những ngày rét đậm, rét hại nếu được che nilon, nhiệt độ bên trong luống mạ sẽ luôn cao hơn nhiệt độ bên ngoài khoảng 3 – 40C, giúp cho cây mạ có điều kiện thuận lợi trong sinh trưởng.
Nhằm giảm thiểu rác thải nhựa sử dụng trong ngành nông nghiệp, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom nilon sau khi sử dụng tránh gây ô nhiễm môi trường.